Psilocybine en LSD geven een psychedelische ervaring via het serotoninesysteem. MDMA zet serotonine vrij en maakt vooral open en verbonden, zonder veel hallucinaties. DMT kan gerookt worden, ayahuasca is een brouwsel waarmee DMT ook oraal kan worden ingenomen.
| Psilocybine | LSD | MDMA (xtc) | DMT en ayahuasca | |
|---|---|---|---|---|
| Soort | Klassiek psychedelicum | Klassiek psychedelicum | Entactogeen | Stof uit planten, en een brouwsel daarmee |
| Werkt vooral via | 5-HT2A-receptor | 5-HT2A-receptor | Vrijgave van serotonine | 5-HT2A- en 5-HT2C-receptor |
| Status in Nederland | Truffels legaal, paddo's lijst II | Lijst I | Lijst I | DMT lijst I, ayahuasca onduidelijk |
Psilocybine
Psilocybine wordt omgezet in psilocine, dat de 5-HT2A-receptor activeert. Als die receptor wordt geblokkeerd, nemen de effecten dosisafhankelijk af (Vollenweider et al., 1998). De ervaring duurt ongeveer vijf uur (Ley et al., 2023). Meer in wat psilocybine doet in je lichaam en hersenen.
LSD
LSD werkt ook via de 5-HT2A-receptor (Kraehenmann et al., 2017), maar duurt langer: gemiddeld ongeveer acht uur (Ley et al., 2023).
MDMA
MDMA is geen klassiek psychedelicum. Het zet opgeslagen serotonine vrij en geeft volgens Nichols (2022) geen significante hallucinaties, maar wel meer sociaal gedrag en introspectie. Daarom heet het een "entactogeen".
DMT
DMT activeert de 5-HT2A- en de 5-HT2C-receptor, wat als verklaring voor het psychedelische effect geldt (Psychedelic Science Review). DMT zit in veel planten, onder meer in de bladeren van chacruna en chaliponga en in de wortelbast van Mimosa hostilis (DoubleBlind, 2023, een tijdschriftbron). Via de mond werkt het niet, omdat het enzym MAO het afbreekt. Gerookt, geïnhaleerd of intraveneus beginnen de effecten direct (ICEERS). Bij intraveneuze toediening piekte het binnen twee minuten en was het effect na 30 minuten vrijwel weg (Strassman & Qualls, 1994). Over de duur van gerookt DMT zijn geen vergelijkbare onderzoeksgegevens beschikbaar in de gebruikte bronnen.
Ayahuasca
Ayahuasca combineert DMT, meestal uit chacruna-bladeren, met harmala-alkaloïden uit de liaan Banisteriopsis caapi. Die remmen MAO, waardoor DMT via de mond kan werken. De effecten beginnen na 45 tot 60 minuten en duren 4 tot 6 uur (ICEERS).
Hoe zit het juridisch?
Ayahuasca zelf staat niet in de Opiumwet, en rechters oordelen er verschillend over (ICEERS, 2022). LSD en xtc staan op lijst I (Jellinek, Rijksoverheid). Voor de andere middelen: zie de tabel en zijn truffels legaal in Nederland?.
Bronnen
Vollenweider, F.X. et al. (1998). Psilocybin induces schizophrenia-like psychosis in humans via a serotonin-2 agonist action. NeuroReport, 9(17), 3897-3902.
Kraehenmann, R. et al. (2017). LSD increases primary process thinking via serotonin 2A receptor activation. Frontiers in Pharmacology, 8. https://doi.org/10.3389/fphar.2017.00814
Nichols, D.E. (2022). Entactogens: how the name for a novel class of psychoactive agents originated. Frontiers in Psychiatry, 13, 863088. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.863088
Strassman, R.J. & Qualls, C.R. (1994). Dose-response study of N,N-dimethyltryptamine in humans. I. Neuroendocrine, autonomic, and cardiovascular effects. Archives of General Psychiatry, 51(2), 85-97. https://doi.org/10.1001/archpsyc.1994.03950020009001
Psychedelic Science Review (2018, bijgewerkt 2021). DMT. https://psychedelicreview.com/dmt
Ley, L. et al. (2023). Comparative acute effects of mescaline, LSD, and psilocybin. Neuropsychopharmacology, 48, 1659-1667. https://doi.org/10.1038/s41386-023-01607-2
Seligman, S. (2023). DMT plants. DoubleBlind Magazine. https://doubleblindmag.com/dmt-plants/
ICEERS. Ayahuasca pharmacology fact sheet. https://www.iceers.org
ICEERS (2022). The Netherlands: legal status of ayahuasca. https://www.iceers.org/the-netherlands/
Jellinek. LSD. https://jellinek.nl/en/alcohol-drugs-behavior/lsd
Rijksoverheid. Wet maakt verschil tussen harddrugs en softdrugs. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/drugs/wet-maakt-verschil-harddrugs-en-softdrugs