ACT en psychedelica: waarom die combinatie?
Acceptance and Commitment Therapy (ACT) is een psychologisch model gericht op het vergroten van psychologische flexibiliteit: het vermogen om moeilijke gedachten en gevoelens toe te laten in plaats van ertegen te vechten, en toch te blijven handelen vanuit wat voor jou van waarde is. Onderzoek naar psilocybine-therapie voor depressie wijst erop dat toename van precies deze flexibiliteit een van de mechanismen is waarmee psilocybine werkt, wat ACT tot een logisch kader maakt om een sessie in te begeleiden.
Wat houdt ACT in het kort in?
ACT onderscheidt zes kernprocessen die vaak worden samengevat in twee drietallen: een acceptatie-drietal (defusie van gedachten, aandacht voor het huidige moment, bereidheid om ongemak toe te laten) en een verbindings-drietal (zelf-als-context, waarden, toegewijd handelen).¹ Het doel is niet het wegnemen van moeilijke gedachten of gevoelens, maar een andere relatie ertoe: minder erin verstrikt raken, meer ruimte om vanuit je waarden te blijven kiezen.
Waarom wordt dit gekoppeld aan psychedelica?
Onderzoekers Watts en Luoma ontwikkelden het ACE-model (Accept, Connect, Embody), dat het ACT-raamwerk direct toepast op de drie fasen van psychedelische begeleiding: voorbereiding, de sessie zelf, en integratie.² Dit model is mede gebaseerd op eerder kwalitatief onderzoek onder deelnemers aan een psilocybine-studie voor therapieresistente depressie. Daarin rapporteerden deelnemers een verschuiving van "disconnectie" naar "connectie", en van vermijding naar acceptatie, als centraal thema in wat voor hen veranderde.³
Hoe werkt dat praktisch tijdens een sessie?
Voorbereiding: ACT-principes worden gebruikt om verwachtingen te bepalen, met name rond bereidheid om oncomfortabele ervaringen toe te laten in plaats van ertegen te vechten
Tijdens de sessie: begeleiding richt zich op acceptatie van wat er opkomt (ook als dat moeilijk is), in plaats van proberen te sturen of te vermijden
Integratie: de ervaring wordt gekoppeld aan concrete waarden en vervolgstappen, zodat inzichten niet blijven hangen als losse ervaring maar vertaald worden naar toegewijd handelen in het dagelijks leven
Is dit wetenschappelijk bewezen?
Deels, en met nuance. Het ACE-model is gebaseerd op kwalitatieve data en een theoretisch raamwerk, niet op grootschalig gecontroleerd onderzoek dat specifiek ACT-begeleiding vergelijkt met andere vormen van begeleiding. De onderliggende aanname, dat toename van psychologische flexibiliteit een werkingsmechanisme van psilocybine is, wordt wel ondersteund door meerdere onderzoekslijnen, maar het is nog een relatief jong onderzoeksveld.² Zie dit dus als een goed onderbouwd en actief onderzocht kader, niet als een sluitend bewezen methode.
Hoe vertaalt zich dit naar de Psilosoof?
De Psilosoof combineert ACT met existentiële filosofie als leidraad voor voorbereiding, sessie en integratie. Dat betekent geen ceremonieel of spiritueel kader, maar een psychologisch proces waarin de psilocybine-ervaring wordt gebruikt om vastzittende patronen te onderzoeken en dichter bij je eigen waarden te komen.
Dit artikel is informatief bedoeld. ACT-begeleiding bij een psilocybine-sessie vervangt geen reguliere geestelijke gezondheidszorg voor mensen met een vastgestelde psychiatrische aandoening.
Bronnen:
Hayes, S. C., Luoma, J. B., Bond, F. W., Masuda, A., & Lillis, J. (2006). Acceptance and commitment therapy: Model, processes and outcomes. Behaviour Research and Therapy, 44(1), 1-25.
Watts, R., & Luoma, J. B. (2020). The use of the psychological flexibility model to support psychedelic assisted therapy. Journal of Contextual Behavioral Science, 15, 92-102.
Watts, R., Day, C., Krzanowski, J., Nutt, D., & Carhart-Harris, R. (2017). Patients' accounts of increased "connectedness" and "acceptance" after psilocybin for treatment-resistant depression. Journal of Humanistic Psychology, 57(5), 520-564.